Ο ΤΣΑΡΕΒΙΤΣ ΙΒΑΝ, ΤΟ ΠΟΥΛΙ ΤΗΣ ΦΩΤΙΑΣ ΚΑΙ Ο ΓΚΡΙΖΟΣ ΛΥΚΟΣ

 Στο σκοτάδι του βασιλικού κήπου, κάτω από τα βαριά κλαδιά της μηλιάς με τα χρυσά μήλα, η νύχτα

διακόπτεται από μια αιφνίδια, υπερκόσμια λάμψη. Ο νεαρός πρίγκιπας στο παραμύθι «Ο ΤΣΑΡΕΒΙΤΣ ΙΒΑΝ, ΤΟ ΠΟΥΛΙ ΤΗΣ ΦΩΤΙΑΣ ΚΑΙ Ο ΓΚΡΙΖΟΣ ΛΥΚΟΣ» καρτερεί κρυμμένος τη στιγμή που το μυθικό πλάσμα θα κατεβεί από τους ουρανούς. Στην εμβληματική εικονογράφηση που φιλοτέχνησε ο ΙΒΑΝ ΜΠΙΛΙΜΠΙΝ το 1899, συλλαμβάνεται η πιο δραματική, αέρινη στιγμή της συνάντησης: η στιγμή της απόπειρας, της φυγής και του θαύματος.

Το Πούλι της Φωτιάς, μια από τις πιο αναγνωρίσιμες και μαγευτικές μορφές της ρωσικής λαογραφίας, δεν είναι απλώς ένα πτηνό με λαμπερό πτέρωμα. Είναι η ενσάρκωση του φωτός, της αδιάκοπης φλόγας και της απαγορευμένης ομορφιάς. Σύμφωνα με τους θρύλους, το φως που εκπέμπει είναι τόσο δυνατό ώστε ένα και μόνο από τα φτερά του αρκεί για να φωτίσει ολόκληρο το εσωτερικό ενός σκοτεινού δωματίου, καταργώντας κάθε σκιά.

Ο ΙΒΑΝ ΜΠΙΛΙΜΠΙΝ αποδίδει τη σκηνή με την ξεχωριστή αισθητική του Art Nouveau, παντρεμένη οργανικά με την παραδοσιακή ρωσική λαϊκή τέχνη. Η σύνθεση διαγράφεται με καθαρές, στιβαρές γραμμές μελάνης και πλούσιες διακοσμητικές λεπτομέρειες. Ο νεαρός Ιβάν προτείνει το χέρι του με ορμή και δέος, καταφέρνοντας να αγγίξει την ουρά του πλάσματος, αλλά το Πούλι της Φωτιάς δραπετεύει, αφήνοντας στις χούφτες του μόνο ένα πυρακτωμένο, χρυσό φτερό. Η αντίθεση ανάμεσα στο σκοτεινό, σχεδόν

μυστικιστικό δάσος με τους σχηματοποιημένους κορμούς και τη φωτεινή, αστραφτερή φιγούρα του πουλιού δημιουργεί μια ατμόσφαιρα καθαρής μαγείας.

Το πλαίσιο που περιβάλλει την εικόνα, γεμάτο παραδοσιακά σλαβικά μοτίβα, λειτουργεί σαν παράθυρο σε έναν αλλοτινό, παραμυθένιο κόσμο. Η στιγμή που το πουλί ξεφεύγει δεν σηματοδοτεί μια αποτυχία, αλλά την αφετηρία μιας μεγάλης, ηρωικής αναζήτησης. Το μόνο φτερό που μένει στα χέρια του Ιβάν γίνεται ο φάρος που θα οδηγήσει τον ήρωα σε επικίνδυνα μονοπάτια, δίπλα στον πιστό Γκρίζο Λύκο, αποδεικνύοντας ότι ακόμα και το μικρότερο ίχνος του θείου φανερώνει τον δρόμο για το πεπρωμένο.

Ο ΤΣΑΡΕΒΙΤΣ ΙΒΑΝ, ΤΟ ΠΟΥΛΙ ΤΗΣ ΦΩΤΙΑΣ ΚΑΙ Ο ΓΚΡΙΖΟΣ ΛΥΚΟΣ

Σε ένα μακρινό βασίλειο, ζούσε κάποτε ο τσάρος Βυσλάβ Ανδρόνοβιτς. Ο τσάρος είχε τρεις γιους: τον Ντμίτρι, τον Βασίλη και τον νεότερο, τον Ιβάν. Στον βασιλικό κήπο υπήρχε μια θαυμαστή μηλιά που έκανε χρυσά μήλα. Κάθε νύχτα όμως, κάποιος εισέβαλλε στον κήπο και έκλεβε τους πολύτιμους καρπούς. Ο τσάρος, λυπημένος, υποσχέθηκε το μισό του βασίλειο σε όποιον γιο κατάφερνε να πιάσει τον κλέφτη.

Την πρώτη νύχτα φύλαξε ο Ντμίτρι, αλλά τον πήρε ο ύπνος. Τη δεύτερη νύχτα φύλαξε ο Βασίλης, αλλά παραδόθηκε κι εκείνος στον ύπνο. Την τρίτη νύχτα ήρθε η σειρά του πρίγκιπα Ιβάν. Ο Ιβάν έμεινε άγρυπνος και, τα μεσάνυχτα, ο κήπος φωτίστηκε σαν από χιλιάδες λαμπάδες. Ένα εξαίσιο πλάσμα, το Πούλι της Φωτιάς, κατέβηκε στη μηλιά. Ο Ιβάν πλησίασε αθόρυβα και το άρπαξε από την ουρά. Το πουλί ξέφυγε με δύναμη, αφήνοντας στα χέρια του πρίγκιπα μόνο ένα λαμπερό φτερό, που φώτιζε το σκοτάδι σαν ήλιος. Ο τσάρος θαύμασε το φτερό και πρόσταξε τους γιους του να ξεκινήσουν για να του φέρουν το ίδιο το Πούλι της Φωτιάς.

Ο Ιβάν καβαλίκεψε το άλογό του και ταξίδεψε μέρες μέχρι που έφτασε σε ένα τρίστρατο. Εκεί υπήρχε μια πέτρινη στήλη που έγραφε: «Όποιος πάει ευθεία θα πεινάσει και θα κρυώσει. Όποιος πάει αριστερά θα πεθάνει, αλλά το άλογό του θα ζήσει. Όποιος πάει δεξιά θα ζήσει, αλλά το άλογό του θα πεθάνει». Ο Ιβάν διάλεξε τον δεξιό δρόμο.

Ξαφνικά, μέσα από το δάσος ορμά ένας γκρίζος λύκος, κατασπαράζει το άλογο του Ιβάν και εξαφανίζεται. Την επόμενη μέρα, βλέποντας τον πρίγκιπα να βαδίζει εξαντλημένος, ο Γκρίζος Λύκος τον λυπήθηκε: «Σου έφαγα το άλογο, Ιβάν, γι' αυτό θα σε υπηρετήσω εγώ». Ο Ιβάν ανέβηκε στην πλάτη του λύκου και εκείνος έτρεχε πιο γρήγορα από τον άνεμο.

Έφτασαν στο βασίλειο του τσάρου Αφρόν. Ο λύκος είπε στον Ιβάν: «Το Πούλι της Φωτιάς βρίσκεται μέσα στο χρυσό κλουβί. Πάρτε το πουλί, αλλά μην αγγίξεις το κλουβί!» Ο Ιβάν μπήκε στον κήπο, πήρε το πουλί, αλλά μαγεύτηκε από την ομορφιά του κλουβιού. Μόλις το άγγιξε, σάλπιγγες αντήχησαν και οι φρουροί τον συνελαβαν. Ο τσάρος Αφρόν του είπε: «Θα σε συγχωρήσω αν μου φέρεις το Άλογο με τη Χρυσή Χαίτη από το βασίλειο του τσάρου Κουσμάν».

Ο Γκρίζος Λύκος επέκρινε τον Ιβάν για την απροσεξία του, αλλά τον μετέφερε στο βασίλειο του Κουσμάν. «Πάρε το άλογο», τον προειδοποίησε, «αλλά μην αγγίξεις τη χρυσή χαλινωσιά!». Ο Ιβάν όμως υπέκυψε πάλι στον πειρασμό. Μόλις άγγιξε τη χαλινωσιά, οι καμπάνες χτύπησαν και συνελήφθη. Ο τσάρος Κουσμάν του πρότεινε συμφωνία: «Φέρε μου την Πανέμορφη Ελένη, την κόρη του τσάρου Δαλμάτου, και θα σου δώσω το άλογο».

Ο λύκος πήγε τον Ιβάν στο βασίλειο του Δαλμάτου. Αυτή τη φορά, ο ίδιος ο λύκος πήδηξε τα τείχη, άρπαξε την Πανέμορφη Ελένη και την έφερε στον Ιβάν. Καθώς ταξίδευαν πίσω, ο Ιβάν και η Ελένη ερωτεύτηκαν. Ο πρίγκιπας έκλαιγε που έπρεπε να την παραδώσει. Τότε ο Γκρίζος Λύκος είπε: «Θα μεταμορφωθώ εγώ στην Ελένη». Ο Ιβάν παρέδωσε τον μεταμορφωμένο λύκο στον τσάρο Κουσμάν και πήρε το Άλογο με τη Χρυσή Χαίτη μαζί με την αληθινή Ελένη. Λίγο αργότερα, ο λύκος ξέφυγε από τον Κουσμάν και συνάντησε πάλι τον Ιβάν.

Στη συνέχεια, ο λύκος μεταμορφώθηκε στο Άλογο με τη Χρυσή Χαίτη. Ο Ιβάν το παρέδωσε στον τσάρο Αφρόν και πήρε το Πούλι της Φωτιάς στο χρυσό του κλουβί. Ο λύκος δραπέτευσε ξανά και συνάντησε τον πρίγκιπα. Φτάνοντας στα σύνορα του βασιλείου του Ιβάν, ο Γκρίζος Λύκος αποχαιρέτησε τον πρίγκιπα: «Εδώ οι υπηρεσίες μου τελειώνουν».

Ο Ιβάν, αποσταμένος, αποκοιμήθηκε δίπλα στην Πανέμορφη Ελένη, έχοντας κοντά του το πουλί και το άλογο. Τότε τον βρήκαν τα αδέλφια του, ο Ντμίτρι και ο Βασίλης. Από φθόνο, έσφαξαν τον Ιβάν, τον έκοψαν κομμάτια, απείλησαν την Ελένη να σωπάσει και πήραν τα λάφυρα στον πατέρα τους.

Μετά από μέρες, ο Γκρίζος Λύκος βρήκε το κατακρεουργημένο σώμα του Ιβάν. Έστησε καρτέρι, έπιασε το μικρό ενός κόρακα και ανάγκασε τον πατέρα-κόρακα να του φέρει από τα πέρατα του κόσμου το Νερό του Θανάτου και το Νερό της Ζωής. Ο λύκος ράντισε τα μέλη με το Νερό του Θανάτου και το σώμα ενώθηκε. Ράντισε με το Νερό της Ζωής και ο Ιβάν αναστήθηκε, ανοιγοκλείνοντας τα μάτια: «Αχ, πόσο βαριά κοιμήθηκα!». «Θα κοιμόσουν για πάντα αν δεν ήμουν εγώ», είπε ο λύκος.

Ο λύκος πήγε τον Ιβάν στο παλάτι, όπου ο αδελφός του ο Βασίλης ετοιμαζόταν να παντρευτεί την Πανέμορφη Ελένη. Μόλις η Ελένη είδε τον Ιβάν, έτρεξε στην αγκαλιά του και αποκάλυψε την αλήθεια στον τσάρο Βυσλάβ. Ο τσάρος τιμώρησε σκληρά τους επίβουλους γιους του, ενώ ο Ιβάν παντρεύτηκε την Πανέμορφη Ελένη, πήρε το Πούλι της Φωτιάς και βασίλευσε με σοφία και δικαιοσύνη.