ΚΑΛΑΝΤΑ ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑΣ ΑΠΟ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Κύπρος

Πάλι ακούστε άρκοντες
τζι' ήρταμεν να σας πούμεν


πως αύριον είναι γιορτή
τζιαί πρε... τζιαί πρέπει να χαρούμεν
 
Αύριον εν Αρχιχρονιά
πρώτη Ιανουαρίου
όπου γιορτάζεται παντού
τ ' Αγί... τ ' Αγίου Βασιλείου

Ζητώ χάρην που τον Θεόν
τα λόγια μου να δέσω
τον Άγιον Βασίλειον
να σας... να σας τον επαινέσω
 
Που τον αφέντην τον Θεόν
ήτανε φωτισμένος
τζιαι εις στων γραμμάτων την σπουδήν
σοφί... σοφίαν πλουμισμένος

Γέννημαν της Καισσάρειας
βλαστός Καππαδοκίας
τζιαί ποιητής θεόπνευστος
της θει... της θείας λειτουργίας
 
Πρωτομηνιά, Πρωτoχρονιά
τζιαί πάλ ' αρχή του Λόγου
τζιαί ' μεις καλός σας ήβραμεν
να ζιεί... να ζιείτε τζιαί του χρόνου







 
ΧΙΟΣ

Σ’ αυτό το σπίτι που ‘ρθαμε πέτρα να μη ραγίσει
κι ο νοικοκύρης του σπιτιού χρόνια πολλά να ζήσει.

Άγιε μου Βασιλάκη μου και άγιε μου Νικόλα,
προστάτευε τους ναυτικούς την ώρα του κυκλώνα.

Χρόνια πολλά, να ‘στε καλά κι εσείς και οι δικοί σας,
να ‘ρθουνε τα ξενάκια σας κι όλοι οι ναυτικοί σας.

Σε όλους σας ευχόμαστε αγάπη, ειρήνη, υγεία,
καλή καρδιά, χαμόγελο και θεία ευλογία.

Αρχιμηνιά κι αρχιχρονιά, ψιλή μου δεντρολιβανιά
κι αρχή του Γεναρίου, του μεγάλου Βασιλείου.
Βασίλη μου, από πού ‘ρχεσαι
κι από πού κατεβαίνεις και βαστάς ρόδα και ραίνεις.
Κάτσε να φας, κάτσε να πιεις, κάτσε τον πόνο σου να πεις,
κάτσε να τραγουδήσεις και να μας καλωσορίσεις


ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ




Άγιος Βασίλης έρχεται,
Γενάρης ξημερώνει,
ο μήνας που μας έρχεται
το χρόνο φανερώνει.

Τρα-λα-λα-λα-λα,
λα-λα-λα-λα-λα-λα,
τρα-λα-λα-λα-λα,
λα-λα-λα-λα-λα-λα.

Την άδεια γυρεύουμε
στο σπίτι σας να μπούμε,
τον άγιο με όργανα
και με φωνές να πούμε.

Τρα-λα-λα-λα-λα…

Εκοίταξα στον ουρανό
και είδα δυο λαμπάδες
και με το καλωσόρισμα
καλές σας εορτάδες.

Τρα-λα-λα-λα-λα…

Και πάλι ξανακοίταξα
και είδα δυο στεφάνια
και με το καληνύχτισμα
καλά σας Θεοφάνια.

Τρα-λα-λα-λα-λα…







Κάλαντα Πρωτοχρονιάς Αρχαγγέλου Ρόδου



Καλησπερώ σ’, αφέντη μου,
καλές αυγές κοιμάσαι,
καλά σου ξημερώματα,
σαν κάθεσαι και ‘φκράσαι.

Κι εμείς στην πόρτα σου ήρθαμε
με το δικό σου θάρρος,
περικαλώ σ’, αφέντη μου,
να μην το πάρεις βάρος.

Αν είναι θέλημα Θεού
τα κάλαντα να πούμε
και μ’ όλη μας τη συντροφιά
να σας καλησπερούμε.

Αρχιμηνιά κι αρχιχρονιά,
πρώτη Ιανουαρίου,
που μπαίνει ο μήνας του Χριστού,
τ’ αγίου Βασιλείου.

Αφέντη μου, να χαίρεσαι,
αφέντη μου, να ζήσεις,
στον άγιο τάφο του Χριστού
να πας να προσκυνήσεις.

Και πάλι να μεταστραφείς,
να ‘ρθεις να χαιρετήσεις,
κεριά και μοσχολίβανα
να φέρεις να δανείσεις.

Άψε, μαΐτσα, τα κεριά,
άψε και τα λυχνάρια
και βάλε μάκι κάστανα
και μάκι λεφτοκάρια.

Και βάλε και γλυκό κρασί
να πιουν τα παλικάρια
που στέκουνε στην πόρτα σας
και τραγουδούν ανάρια.

Δωδεκανήσου




Ξημερώνει νέο έτος
και περιτομή Χριστού,
Βασιλείου του μεγάλου,
ιεράρχου του σοφού.

Ο Χριστός ήρθε στον κόσμο
ίνα σώση τον Αδάμ,
ίνα σώση και τον κόσμο
από δύσι ως βορράν.

Εύχομαι, λοιπόν, να ζήτε
πολλούς χρόνους κι ευτυχείς,
τον Βασίλειον τον μέγα
να ‘χετε συνδρομητήν.


Μακεδονίας


Ήρθε πάλι νέο έτος
εις την πρώτη του μηνός,
ήρθα να σας χαιρετήσω,
δούλος σας ο ταπεινός.

Ο Βασίλειος ο μέγας,
ιεράρχης θαυμαστός,
εις την οικογένειά σας
να ‘ναι πάντα βοηθός.

Τα παιδιά εις το σχολείο
να πηγαίνουνε συχνά,
να μαθαίνουνε το βίο,
της πατρίδας τα ιερά.

Και για τους ξενιτεμένους
έχω να σας πω πολλά,
σας αφήνω, καληνύχτα,
και του χρόνου με υγειά.


Φούρνοι Ικαρίας



Άγιος Βασίλης έρχεται
‘πο πίσω απ’ το καμάρι,
βαστάει μυζήθρες και τυριά,
βαστάει κι έν’ αγκινάρι.

Βάλτε μας κρασί να πιούμε
και του χρόνου να σας πούμε,
και του χρόνου να σας πούμε
βάλτε μας κρασί να πιούμε.

Σ’ αυτό το σπίτι που ‘ρθαμε
τα ράφια είν’ ασημένια,
του χρόνου σαν και σήμερα
να ‘ναι μαλαματένια.

Βάλτε μας κρασί να πιούμε…

Σένα σου πρέπει, αφέντη μου,
καρέκλα καρυδένια,
για ν’ ακουμπά η μέση σου
η μαργαριταρένια.

Βάλτε μας κρασί να πιούμε…

Πολλά ‘παμε τ’ αφέντη μας,
ας πούμε της κυράς μας,
κυρά ψηλή, κυρά λιγνή,
κυρά μαυροματούσα.

Βάλτε μας κρασί να πιούμε…

Αν έχεις κόρη έμορφη,
βάλ’ την να μας κεράσει,


να ευχηθούμε όλοι μας
να ζήσει, να γεράσει.

Βάλτε μας κρασί να πιούμε…

Κι αν έχεις γιο στα γράμματα
βάλ’ τονε στο ψαλτήρι
και ν’ αξιώσει ο Θεός
να βάλει πετραχήλι.

Βάλτε μας κρασί να πιούμε…

Σ’ αυτό το σπίτι που ‘ρθαμε
πέτρα να μη ραγίσει
κι ο νοικοκύρης του σπιτιού
χίλια χρόνια να ζήσει.

Βάλτε μας κρασί να πιούμε…

Επεξηγήσεις
Καμάρι: οικισμός των Φούρνων Ικαρίας
γκυνάρι (κυνάρι): μικρό σκυλί, σκυλάκι
ζιμπίλι ή ζεμπίλι: σάκος από ψάθα, χοντρό ύφασμα, δέρμα και, σήμερα, από ελαστικό υλικό

Χίου

Καλησπερίζω φέρνοντας αγέρα μυρωμένο,
απ’ τ’ αφρισμένα κύματα χιλιοτραγουδισμένο.

Σ’ αυτό το σπίτι που ‘ρθαμε πέτρα να μη ραγίσει
κι ο νοικοκύρης του σπιτιού χρόνια πολλά να ζήσει.

Άγιε μου Βασιλάκη μου και άγιε μου Νικόλα,
προστάτευε τους ναυτικούς την ώρα του κυκλώνα.

Χρόνια πολλά, να ‘στε καλά κι εσείς και οι δικοί σας,
να ‘ρθουνε τα ξενάκια σας κι όλοι οι ναυτικοί σας.

Σε όλους σας ευχόμαστε αγάπη, ειρήνη, υγεία,
καλή καρδιά, χαμόγελο και θεία ευλογία.

Αρχιμηνιά κι αρχιχρονιά, ψιλή μου δεντρολιβανιά
κι αρχή του Γεναρίου, του μεγάλου Βασιλείου.


Βασίλη μου, από πού ‘ρχεσαι
κι από πού κατεβαίνεις και βαστάς ρόδα και ραίνεις.
Κάτσε να φας, κάτσε να πιεις, κάτσε τον πόνο σου να πεις,
κάτσε να τραγουδήσεις και να μας καλωσορίσεις
κι έβγα να μας κεράσεις, που να ζεις και να γεράσεις.



Θράκη


Σούρβα, σούρβα

Σούρβα, σούρβα, γιρό κουρμί,
γιρό κουρμί, γιρό σταυρί,
σαν ασήμι, σαν κρανιά
κι του χρόν’ ούλ’ γιροί,
ούλ’ γιροί, καλόκαρδοι.

Σούρβα, σούρβα, γεια χαρά,
γιά1 σταφίδις, γιά παρά,
γιά καρύδις, γιά μπαντέμια,2
γιά ένα ξυλουκέρατου.

1γιά: ή (διαζευκτικό)
2μπαντέμια: αμύγδαλα















Θράκης

Π’ αυγινικό κι αν βγήκαμι,


 
Π’ αυγινικό κι αν βγήκαμι, σ’ αρχουντικό θα πάμι
να πούμι στουν αφέντη μας τουν πουλυχρουνιμένου,
που ’χει τα σπίτια τα ψηλά μι τα ψηλά παρμάκια,
απού ’χει τις τρανές αυλές, τις μαρμαρουστρουμένις.
Άνοιξι, πόρτα μ’, άνοιξι, άνοιξι, κα-να-ρένια,
έχου δυο λόγια να σι πω κι κείνα ζαχαρένια.
Άγιους Βασίλης έρχιτι απού την Κισαρεία,
βαστάει πένα κι χαρτί, χαρτί κι καλαμάρι.
«Βασίλη μ’, πούθι έρχισι κι απούθι κατιβαίνεις;»
«Από τη μάνα μ’ έρχομαι και στο σχολειό πηγαίνω».
«Κάτσι να φας, κάτσι να πιείς, κάτσι να τραγουδήσεις».
«Εγώ τραγούδια δεν ξέρω, ξέρω την αλφαβήτα».
Την πατιρίτσ’ ακούμπησι κι απόλυκι κλουνάρια,
κλουνάρια χρυσουκλώναρα κι φύλλ’ απού τα δέντρα.
Σ’ αυτό του σπίτι τ’ αψηλό, πέτρα να μη ραγίσει
κι ου νοικουκύρης του σπιτιού, χίλια χρόνια να ζήσει.
Εσφάξαμι τουν πιτεινό κι αφήσαμι την κότα
δώσ’ μας, κυρά μας, του μπαξίσ’ να πάμι σ’ άλλη πόρτα.

   Άντι κι του χρόν’!




Αστυπάλαια

Πάλιν ακούσετ’, άρχοντες, πάλι να σας ειπώμεν
ότι και αύριον εστί ανάγκη να χαρώμεν
και να πανηγυρίσωμεν περιτομήν Κυρίου
και εορτήν χαρμόσυνον Μεγάλου Βασιλείου.

Ανοίξατέ μας, άρχοντες, διά να μας δεχθείτε
και τα ξενιτεμένα σας ευχόμαστε να δείτε.

Γλυκιά φωνή να έχετε μέσα στο νέο χρόνο,
να τον δεχθείτε σπίτι σας, χωρίς καημό και πόνο.

Αν έχεις κόρη όμορφη, βάλτε την να κεράσει,
να της φχηστούμε με καλό να ζήσει, να γεράσει.




Ανοίξετε την πόρτα σας, τα κάλαντα να πούμε
και βάλετε και μια ρακή για να σας ευχηθούμε.
Ταχιά-ταχιά ’ν’ αρχιμηνιά, πρώτη γιορτή του χρόνου,
αρχή που βγήκεν ο Χριστός στη γης να περπατήξει
και βγήκεν και χαιρέτηξε ούλους τσι ζευγολάτες
κι ο πρώτος που χαιρέτηξε ήταν Άγιος Βασίλης.
«Καλώς τα πας, Βασίλειε, καλόν ζευγάριν έχεις».
«Καλόν το λες, Αφέντη μου, καλόν κι ευλογημένον,
η Χάρη Σου το βλόγησε με το δεξί Τζη χέρι,
με το δεξί, με το ζερβί, με το μαλαματένιο».
«Πες μας, να ζεις, Βασίλειε, πόσα μουζούρια1 σπέρνεις;»
«Σπέρνω σταράκι δώδεκα, κριθάρι δεκαπέντε,
ταγή2 και ρόβι3  δεκοχτώ κι από νωρίς στο στάβλο».
Φέρε καρύδια, κάστανα, πανέρια μοσχοκάρυα
και φέρε και γλυκό κρασί να πιουν τα παλληκάρια.
Κι από τη μαύρη όρνιθα κανένα αβγουλάκι
κι αν είν’ κι από τη γαλανή, ας είν’ και ζευγαράκι.
Κι από το λαδοπίθαρο τσιαμιά οκά λαδάκι
κι αν είν’ και περισσότερο, κρατούμ’ εμείς τ’ ασκάκι.
Τέσσερα-πέντε γράμματα που τα ’χ’ η περιστέρα,
ανοίξετε την πόρτα σας να πούμε καλησπέρα.

  Αρβανίτικα Κάλαντα περιοχής Στύρων
Η μεταγραφή του αρβανίτικου ιδιώματος γίνεται με βάση τα στοιχεία της Γλωσσολογίας (linguistics) για την απόδοση των ήχων καθώς είναι μόνο προφορική η "γλώσσα" αυτή και δεν υπάρχει αλφάβητο.

Μιρ να έρδι βίτι ιρί                             Με το καλό να έρθει ο νέος χρόνος
Μιρ τe να πλικίενj                               καλώς να μας αρέσει
Γκέγκενj βλέζερj γκεγκενj                 Ακούστε, αδέρφια, ακούστε
Σj νεστρ θόιν μοτμε                            σαν αύριο, έλεγαν παλιά,
Αϊ τσe οτ πρωτοβινj                            αυτός που θα πρωτόρθει
Τj μπιέρe αυλοπορτέζν                       να σας χτυπήσει την αυλόπορτα
Κα νj ντουμέ τj γιεπνj                         από ένα δώρο να του δώσετε
Ψε ιστ κλιsheσe πανηγυρ                    γιατί γιορτάζει η εκκλησία
Τσe ιsh νj νιέρι                                     που ήταν ένας άνθρωπος έναρετος
Νj νιέρι σιούμ γλυκομοίρj                  ένας άνθρωπος πολύ καλότυχος
Τσe εθο’ι’ν Σινβασίλe                         που τον έλεγαν Αγιο-Βασίλη.
Νj εθατeντρου κεϊ πeρ μπαστουν        Ενα ξερό ξύλο είχε για μπαστούνι
Εκej πeρ τe κουμπίσεϊ                         το είχε για ν’ακουμπάει,
νeμάλe τe aτe εθατe ντρου                  επάνω σ’αυτό το ξερό το ξύλο
ντι ζογκ ishve εδε κeντο’ι’ν                 δυο πουλιά ήταν και κελαηδούσαν
τσe κε’ι’ν σιτ σj διαμάντ                     που είχαν τα μάτια σα διαμάντια ,
χρυσάφ ντe φλιουτουράδ                    και χρυσαφένια φτερά.
Νκγρίχουνj βλεζερj βεshιουνj             Σηκωθείτε ,αδέρφια, ντυθείτε,
Κα κλιshια τe μος λίψενj                     από την εκκλησία να μη λείψετε,
Τeμjρ σπιρτ τe κeνj                              καλή ψυχή να έχετε .
Κα κλιshια πο τe πρίρενj                     Από την εκκλησία όταν γυρίσετε,
Ντe στeπj τe βeνj                                 στο σπίτι να πάτε
Σουφράν τe στρόνj                               το σοφρά να στρώσετε,
Τe χάνj εδέ τe πίνj                                να φάτε και να πιείτε
Πο τe γιέτ εδέ ντονj φτωχό                  Αν είναι και κανένας φτωχός ,
Ντον γκιτόν εσκρέτ εδέ sheμούντ       κανένας γείτονας έρημος και άρρωστος ,
Τι θονj εδέ ατία τe βίνj                         να του πείτε και αυτού να έρθει ,
Τe χα’ι’ εδέ τe pij                                 να φάει και να πιει.
Αντe γιένj γεωργόνj                             Αν είστε γεωργοί ,
Νj μίλj shosh μπουκ τe μπeνj               χίλια κόσκινα στάρι να κάνετε .
Αντe γιένj τσοπάν με δι εδέ με δεν      Αν είστε τσοπάνηδες με γίδια και με πρόβατα ,
Νιόρα του θρέσινe κοπέν                     Γρήγορα να σας φωνάζουν στο κοπάδι.*
Αντe μπeνj νιάτρ πουν                          Αν κάνετε άλλη δουλειά,
Διαφορί τe κένj λιούμ                           Το κέρδος σας να είναι ποτάμι.
Ζότι ε ζόνια ε στeπίς                             ο νοικοκύρης και η κυρά του σπιτιού,
Βίτρα shιούμ τe ρόιν                             Χρόνια πολλά να ζήσουνε.
Εδέ μοτ τe γιέμι μjρ                              Και του χρόνου να είμαστε καλά ,
Τe θόμι μέτα Σινβασίλινe                     να πούμε πάλι τον Άγιο Βασίλη,
Με γκόλνje εδέ με λύρeνe                    με το στόμα και με τη λύρα!

*Όταν το κοπάδι χίλιαζε, έβαζαν τον ντελάλη για φωνάξει το γεγονός στην περιοχή……

ΑΡΒΑΝΙΤΙΚΑ ΚΑΛΑΝΤΑ ΠΟΥ ΛΕΓΟΝΤΑΝ ΣΕ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ  ΚΑΙ ΕΥΡΥΤΕΡΑ